بررسی عملکرد کاهش برداشت آب از چاه ها در سه حوضه آبریز استان آذربایجان شرقی
کد مقاله : 1313-IWWA (R1)
نویسندگان
عبداله رنجبر *1، علی اسماعیلی2
1دکتری علوم و مهندسی آب، شرکت مهندسین مشاور یکم
2کارشناس‌ارشد سازه‌های هیدرولیکی، شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی
چکیده مقاله
منابع آب زیرزمینی، به عنوان منابعی استراتژیک می‌باشند که از اهمیت بسیار زیادی برخوردار هستند. در سال‌های اخیر به دلیل خشکسالی، روند رو به رشد جمعیت و پیشرفت تکنولوژی در بهره‌گیری از فن‌آوری حفر چاه و پمپاژ آب، میزان بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی، روند صعودی به خود گرفته است. برداشت اضافی از سفره‌های آب زیرزمینی، اثرات منفی بسیاری دارد که شامل افت سطح آب زیرزمینی، خشک شدن چاه‌های آب، پائین آمدن تراز آب دریاچه‌ها، کاهش کیفیت آب و افزایش شوری، فرونشست زمین، ایجاد شکاف و ترک در سطح زمین و ساختمان‌ها و بیابان‌زایی می‌گردد، لذا بایستی از ادامه این روند، جلوگیری به عمل آید. طرح احیاء و تعادل‌بخشی شرکت آب منطقه‌ای، یکی از برنامه‌ها و فعالیت‌های مؤثر در حفاظت و صیانت از منابع آبی و جلوگیری از مازاد برداشت چاه‌های مجاز می‌باشد که در این پژوهش به بررسی عملکرد طرح احیاء و تعادل‌بخشی در استان آذربایجان‌شرقی، پرداخته می‌شود. استان آذربایجان‌شرقی شامل سه حوضه آبریز دریاچه ارومیه، رود ارس و قزل‌اؤزن می‌باشد. در سه حوضه آبریز استان آذربایجان‌شرقی در سال 1402، مجموع حجم کاهش برداشت آب از 2425 حلقه چاه که هر یک دارای کاهش برداشت بوده‌اند، برابر 54/91 میلیون مترمکعب نسبت به سال 1401 و مجموع حجم افزایش برداشت آب از 4548 حلقه چاه که هر یک دارای افزایش برداشت بوده‌اند، برابر 20/98 میلیون مترمکعب نسبت به سال 1401 محاسبه گردید. لذا حجم آب صرفه‌جویی شده در استان آذربایجان‌شرقی در سال 1402 نسبت به سال 1401، تقریباً 34 میلیون مترمکعب، حاصل شد.
کلیدواژه ها
آب زیرزمینی، استان آذربایجان‌شرقی، حفاظت، حوضه آبریز، طرح احیاء و تعادل‌بخشی، فرونشست زمین
وضعیت: پذیرفته شده